Nhiều doanh nghiệp sản xuất đang triển khai hệ thống MES (Manufacturing Execution System) nhằm tập trung dữ liệu sản xuất và nâng cao hiệu quả quản lý tại nhà máy. Tuy nhiên, không ít doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc xác định điểm bắt đầu và cách kết nối MES với các hệ thống hiện có.
hai MES hiệu quả, doanh nghiệp cần xác định rõ những vấn đề trong vận hành và mục tiêu cải thiện trước khi bắt đầu phát triển hệ thống.
Bài viết này giới thiệu quy trình triển khai MES qua 5 bước, từ khảo sát hiện trạng, phân tích yêu cầu đến kiểm thử và đưa hệ thống vào vận hành thực tế.
01. Cần chuẩn bị gì trước khi triển khai MES?
Trước khi triển khai hệ thống MES, doanh nghiệp cần rà soát quy trình sản xuất và các hệ thống quản lý đang sử dụng.
Những vấn đề thường gặp bao gồm tổng hợp sản lượng thủ công bằng Excel, khó theo dõi tiến độ từng công đoạn hoặc dữ liệu chất lượng và truy xuất nguồn gốc chưa được liên kết.
Việc xác định rõ các vấn đề này giúp doanh nghiệp lựa chọn những nghiệp vụ cần cải thiện và ưu tiên các yêu cầu quan trọng trong kế hoạch triển khai MES.
02. Quy trình triển khai MES gồm 5 bước
Bước 1 | Khảo sát hiện trạng và xác định vấn đề
Khảo sát quy trình sản xuất, thao tác vận hành, biểu mẫu báo cáo, thiết bị và hệ thống hiện có. Đồng thời, trao đổi với nhân sự tại nhà máy để xác định luồng dữ liệu và những điểm chưa hiệu quả trong vận hành.
Bước 2 | Phân tích yêu cầu và xác định phạm vi triển khai
Xác định các chức năng cần thiết như quản lý lệnh sản xuất, thu thập sản lượng thực tế, quản lý chất lượng, tồn kho và truy xuất nguồn gốc. Phạm vi kết nối với ERP và thiết bị sản xuất cũng cần được xem xét ở giai đoạn này.
Bước 3 | Thiết kế và phát triển hệ thống MES
Thiết kế giao diện, cấu trúc dữ liệu, phân quyền người dùng và phương thức kết nối hệ thống dựa trên quy trình thực tế của nhà máy. Doanh nghiệp cũng có thể cân nhắc tận dụng các hệ thống hiện có thay vì thay thế toàn bộ.
Bước 4 | Kiểm thử và xác nhận tại nhà máy
Ngoài kiểm thử chức năng, hệ thống cần được đánh giá theo các tình huống sản xuất thực tế. Những nội dung quan trọng gồm tính nhất quán của dữ liệu, khả năng kết nối thiết bị và mức độ thuận tiện khi thao tác.
Bước 5 | Đưa vào vận hành và tiếp tục cải tiến
Chuẩn bị chuyển đổi dữ liệu, hướng dẫn người dùng và đưa hệ thống vào hoạt động chính thức. Sau khi vận hành, doanh nghiệp cần tiếp nhận phản hồi từ các bộ phận để điều chỉnh và hoàn thiện chức năng khi cần thiết.
03. Ba yếu tố quan trọng để triển khai MES hiệu quả
1. Thiết kế phù hợp với quy trình sản xuất thực tế
Mỗi nhà máy có đặc điểm sản xuất và phương thức quản lý khác nhau. Hệ thống MES cần phản ánh đúng quy trình vận hành, đồng thời hạn chế thao tác nhập liệu và đảm bảo tính dễ sử dụng.
2. Xem xét kết nối ERP và thiết bị từ giai đoạn đầu
Bên cạnh các chức năng riêng của MES, doanh nghiệp cần xác định cách trao đổi lệnh sản xuất từ ERP và thu thập dữ liệu vận hành từ thiết bị để tránh phát sinh khó khăn khi tích hợp.
3. Ưu tiên triển khai theo từng giai đoạn
Thay vì số hóa toàn bộ công đoạn cùng lúc, doanh nghiệp có thể bắt đầu từ những nghiệp vụ ưu tiên, đánh giá kết quả vận hành rồi từng bước mở rộng phạm vi.
04. Những thông tin cần chuẩn bị khi triển khai MES
Việc tổng hợp trước các thông tin đang sử dụng tại nhà máy sẽ giúp quá trình phân tích yêu cầu và lập kế hoạch triển khai MES thuận lợi hơn.
| Hạng mục | Thông tin cần chuẩn bị |
|---|---|
| Quy trình sản xuất | Sơ đồ công đoạn, quy trình thao tác, đơn vị quản lý sản xuất |
| Dữ liệu hiện có | Báo cáo Excel, sản lượng, dữ liệu chất lượng, thông tin tồn kho |
| Hệ thống và thiết bị | ERP, hệ thống quản lý sản xuất, PLC, thông số kỹ thuật thiết bị |
| Mục tiêu triển khai | Vấn đề cần cải thiện, thứ tự ưu tiên, chỉ số đánh giá hiệu quả |
Doanh nghiệp không nhất thiết phải chuẩn bị đầy đủ mọi thông tin ngay từ đầu. Có thể bắt đầu từ những tài liệu hiện có và tiếp tục làm rõ các nội dung còn thiếu trong quá trình phân tích yêu cầu.
05. Dịch vụ triển khai và phát triển MES của BAP
BAP hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất từ khảo sát hiện trạng, phân tích yêu cầu đến thiết kế, phát triển MES, tích hợp ERP và kết nối dữ liệu thiết bị.
Trong một dự án tại nhà máy đồ uống ở Việt Nam, BAP đã xây dựng hệ thống tích hợp MES, hệ thống quản lý thông tin phòng thí nghiệm (LIMS), hệ thống quản lý bảo trì thiết bị (CMMS), ERP và BI.
Đối với một nhà sản xuất ống thép Nhật Bản tại Việt Nam, BAP đã thực hiện khảo sát nghiệp vụ và thiết kế hệ thống MES, phân tích quy trình sản xuất cùng các biểu mẫu hiện có để xác định yêu cầu quản lý sản lượng, tồn kho bán thành phẩm, chất lượng và truy xuất nguồn gốc.
Dựa trên đặc điểm vận hành và hệ thống hiện tại của từng nhà máy, BAP hỗ trợ xác định chức năng, phạm vi triển khai và phát triển giải pháp MES phù hợp với nhu cầu thực tế.
Doanh nghiệp đang cân nhắc triển khai MES nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu?
Từ khảo sát hiện trạng, phân tích yêu cầu đến phát triển MES và tích hợp ERP, BAP hỗ trợ doanh nghiệp lựa chọn phương án triển khai phù hợp với quy trình sản xuất.
Kết luận
Quy trình triển khai MES thường gồm 5 bước: khảo sát hiện trạng, phân tích yêu cầu, thiết kế và phát triển, kiểm thử, sau đó đưa vào vận hành.
Yếu tố quan trọng là xác định rõ mục tiêu triển khai và xây dựng hệ thống phù hợp với quy trình sản xuất cũng như hạ tầng công nghệ hiện có của doanh nghiệp.
