Nhiều doanh nghiệp sản xuất lựa chọn triển khai MES (Manufacturing Execution System – Hệ thống điều hành sản xuất) nhằm theo dõi hoạt động nhà máy, quản lý dữ liệu tập trung và giảm bớt công việc thủ công. Tuy nhiên, việc đưa một hệ thống mới vào sử dụng không đồng nghĩa với việc những vấn đề trong sản xuất sẽ được giải quyết ngay lập tức.
Nếu MES không phù hợp với quy trình thực tế, yêu cầu nhập liệu quá phức tạp hoặc không kết nối được với các hệ thống hiện có, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với những khó khăn mới trong quá trình vận hành.
Vậy đâu là những vấn đề thường gặp khi triển khai MES và doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để hạn chế rủi ro? Bài viết dưới đây sẽ phân tích 5 vấn đề phổ biến, đồng thời đưa ra những hướng khắc phục có thể áp dụng trong thực tế.
01. Vì sao triển khai MES không đạt hiệu quả như kỳ vọng?
Triển khai MES không chỉ là lựa chọn phần mềm và xây dựng các chức năng cần thiết. Doanh nghiệp còn phải xem xét cách vận hành của từng bộ phận, quy trình làm việc tại hiện trường và cách dữ liệu đang được quản lý.
Dưới đây là 4 rủi ro doanh nghiệp nên nhận diện ngay từ giai đoạn chuẩn bị.
4 rủi ro cần lưu ý trước khi triển khai MES
Mục tiêu chưa rõ ràng
Chưa xác định cụ thể vấn đề nào cần cải thiện khi đưa MES vào sử dụng.
Không phù hợp với thực tế
Quy trình trên hệ thống khác với cách làm việc tại nhà máy.
Dữ liệu thiếu liên kết
Thông tin sản xuất vẫn tách rời khỏi ERP và các hệ thống quản lý hiện có.
Chưa chuẩn bị vận hành
Thiếu người phụ trách, kế hoạch đào tạo và quy trình hỗ trợ sau triển khai.
Để hạn chế những rủi ro này, doanh nghiệp cần bắt đầu bằng việc khảo sát hiện trạng và xác định phạm vi triển khai phù hợp, thay vì vội vàng lựa chọn chức năng hoặc công nghệ.
02. 5 vấn đề thường gặp khi triển khai MES và cách khắc phục
Chưa xác định rõ mục tiêu và thứ tự ưu tiên
Mục tiêu như “số hóa toàn bộ nhà máy” nghe có vẻ rõ ràng nhưng chưa đủ để xác định những chức năng MES thực sự cần thiết. Nếu không có thứ tự ưu tiên, phạm vi dự án dễ mở rộng, phát sinh yêu cầu và kéo dài thời gian triển khai.
Hướng khắc phục: Xác định các vấn đề cụ thể như mất nhiều thời gian tổng hợp báo cáo, khó theo dõi tồn kho trong quá trình sản xuất hoặc dữ liệu chất lượng nằm rải rác. Từ đó, đặt ra mục tiêu có thể đo lường và ưu tiên những chức năng mang lại giá trị thiết thực.
Hệ thống không phù hợp với quy trình tại nhà máy
Mỗi nhà máy có đặc thù riêng về công đoạn, thao tác sản xuất và cách xử lý các tình huống phát sinh. Nếu những yếu tố này không được khảo sát đầy đủ, MES có thể khiến nhân viên phải nhập thêm dữ liệu hoặc thực hiện những bước không cần thiết.
Hướng khắc phục: Khảo sát trực tiếp tại hiện trường, trao đổi với nhân viên sản xuất và quản lý các bộ phận. Dựa trên quy trình thực tế để thiết kế màn hình, biểu mẫu nhập liệu và luồng phê duyệt dễ sử dụng.
MES chưa kết nối hiệu quả với các hệ thống hiện có
Ngay cả khi đã triển khai MES, doanh nghiệp vẫn có thể phải sử dụng Excel để chuyển dữ liệu hoặc nhập lại thông tin nếu MES chưa được kết nối phù hợp với ERP, hệ thống quản lý kho và các phần mềm đang sử dụng.
Hướng khắc phục: Xác định hệ thống nào quản lý từng loại dữ liệu, thống nhất quy tắc đồng bộ và ưu tiên kết nối những thông tin quan trọng như lệnh sản xuất, sản lượng thực tế và biến động tồn kho.
Triển khai quá nhiều chức năng cùng lúc
Việc đưa toàn bộ dây chuyền, công đoạn và chức năng vào phạm vi triển khai ban đầu có thể khiến yêu cầu trở nên phức tạp, làm tăng chi phí và kéo dài thời gian phát triển hệ thống.
Hướng khắc phục: Bắt đầu từ một số dây chuyền hoặc chức năng trọng tâm. Sau khi kiểm tra quy trình vận hành, tiếp nhận phản hồi của người sử dụng và đánh giá kết quả, doanh nghiệp có thể mở rộng MES theo từng giai đoạn.
Thiếu kế hoạch vận hành và cải tiến sau triển khai
Quy trình sản xuất và yêu cầu quản lý có thể thay đổi sau khi MES đi vào hoạt động. Nếu không có người phụ trách hoặc quy trình tiếp nhận và xử lý vấn đề, hệ thống sẽ khó được điều chỉnh kịp thời theo nhu cầu thực tế.
Hướng khắc phục: Phân công rõ trách nhiệm giữa bộ phận CNTT, quản lý sản xuất và đơn vị bảo trì. Đồng thời, chuẩn bị kế hoạch đào tạo, tiếp nhận phản hồi, xử lý sự cố và quản lý yêu cầu cải tiến.
03. Checklist: Nhà máy đã sẵn sàng triển khai MES chưa?
Trước khi bắt đầu dự án, doanh nghiệp có thể sử dụng danh sách dưới đây để rà soát những nội dung quan trọng. Việc chuẩn bị từ sớm sẽ giúp hạn chế thiếu sót trong yêu cầu và giảm sự khác biệt về cách hiểu giữa các bên tham gia.
Không nhất thiết phải có đầy đủ câu trả lời ngay từ đầu. Tuy nhiên, việc xác định những nội dung còn thiếu sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng yêu cầu rõ ràng và lập kế hoạch triển khai sát với thực tế hơn.
04. BAP đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình triển khai MES
BAP hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất từ giai đoạn khảo sát hoạt động nhà máy, phân tích yêu cầu, thiết kế và phát triển MES đến tích hợp ERP, triển khai và bảo trì hệ thống.
Thông qua việc đánh giá quy trình ghi nhận sản lượng, theo dõi công đoạn, quản lý tồn kho trong sản xuất và kiểm soát chất lượng, BAP cùng doanh nghiệp xác định những chức năng phù hợp và xây dựng lộ trình triển khai theo từng giai đoạn.
Bạn đang chuẩn bị triển khai MES cho nhà máy?
Dù doanh nghiệp đang muốn xây dựng MES phù hợp với quy trình sản xuất, tận dụng hệ thống ERP và dữ liệu Excel hiện có hay chưa biết nên bắt đầu từ đâu, BAP sẵn sàng trao đổi để cùng tìm ra phương án phù hợp.
Kết luận
Để triển khai MES hiệu quả, doanh nghiệp không chỉ cần lựa chọn phần mềm phù hợp mà còn phải xác định rõ mục tiêu, hiểu quy trình thực tế tại nhà máy, chuẩn bị phương án kết nối dữ liệu và xây dựng kế hoạch vận hành lâu dài.
Nhận diện sớm những vấn đề thường gặp và triển khai theo từng giai đoạn sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro, đồng thời xây dựng một hệ thống MES dễ sử dụng, thuận tiện bảo trì và có khả năng mở rộng trong tương lai.
