Khi phát hiện lỗi chất lượng trong quá trình sản xuất, doanh nghiệp có thể nhanh chóng xác định nguyên vật liệu đã sử dụng, công đoạn liên quan và kết quả kiểm tra chất lượng hay không?
Tại các nhà máy sản xuất, dữ liệu được ghi nhận xuyên suốt từ khâu tiếp nhận nguyên vật liệu, gia công, kiểm tra chất lượng đến xuất hàng. Tuy nhiên, khi thông tin nằm rải rác trong Excel, biểu mẫu giấy và nhiều hệ thống riêng biệt, việc tra cứu lịch sử sản xuất có thể mất nhiều thời gian.
Để giải quyết những vấn đề này, doanh nghiệp cần xây dựng cơ chế truy xuất nguồn gốc và quản lý sản xuất theo lô một cách hiệu quả.
Bài viết này giải thích khái niệm truy xuất nguồn gốc trong sản xuất, những khó khăn thường gặp khi quản lý theo lô và cách hệ thống MES (Manufacturing Execution System – Hệ thống điều hành sản xuất) hỗ trợ cải thiện việc theo dõi lịch sử sản xuất.
01. Truy xuất nguồn gốc trong sản xuất là gì?
Truy xuất nguồn gốc trong sản xuất là khả năng theo dõi và tra cứu thông tin liên quan đến nguyên vật liệu, linh kiện, công đoạn sản xuất, kết quả kiểm tra chất lượng và nơi xuất hàng của một sản phẩm.
Ví dụ, khi phát hiện vấn đề chất lượng ở một thành phẩm, doanh nghiệp có thể sử dụng hồ sơ sản xuất để xác định lô nguyên vật liệu đã dùng, thiết bị gia công và thời điểm sản xuất.
Truy xuất nguồn gốc thường bao gồm hai hướng:
- Truy xuất ngược (Backward Traceability): Từ thành phẩm truy ngược về nguyên vật liệu, các công đoạn sản xuất và lịch sử kiểm tra chất lượng.
- Truy xuất xuôi (Forward Traceability): Từ một lô nguyên vật liệu hoặc linh kiện xác định những thành phẩm và lô hàng xuất đi có liên quan.
Khả năng truy xuất theo cả hai hướng giúp doanh nghiệp điều tra nguyên nhân lỗi chất lượng và xác định phạm vi sản phẩm có thể bị ảnh hưởng.
02. Ba khó khăn thường gặp trong quản lý sản xuất theo lô
1. Dữ liệu nguyên vật liệu và thành phẩm chưa được liên kết
Khi thông tin nhập nguyên vật liệu, lệnh sản xuất, kết quả từng công đoạn và tồn kho thành phẩm được quản lý riêng biệt, nhân viên phải đối chiếu nhiều hồ sơ để xác định nguyên vật liệu nào đã được sử dụng cho từng sản phẩm.
Vấn đề trở nên phức tạp hơn tại những công đoạn trộn nhiều lô nguyên vật liệu hoặc chia một lô thành nhiều lô sản xuất khác nhau.
Việc ghi nhận chính xác mối quan hệ giữa các lô là điều kiện quan trọng để duy trì khả năng truy xuất nguồn gốc.
2. Hồ sơ sản xuất phân tán trên Excel và giấy tờ
Khi nhật ký sản xuất và kết quả kiểm tra chất lượng được lưu trong nhiều tệp Excel hoặc biểu mẫu giấy, việc tìm kiếm thông tin cần thiết có thể mất nhiều thời gian.
Quản lý thủ công còn làm tăng nguy cơ nhập sai dữ liệu, thiếu thông tin và khó xác định đâu là phiên bản hồ sơ mới nhất.
3. Khó xác định phạm vi ảnh hưởng khi phát sinh lỗi chất lượng
Khi phát hiện vấn đề liên quan đến một lô nguyên vật liệu hoặc điều kiện vận hành thiết bị, doanh nghiệp cần xác định các lô sản xuất và thành phẩm liên quan.
Nếu dữ liệu nguyên vật liệu, công đoạn sản xuất, kiểm tra chất lượng và xuất hàng chưa được liên kết, việc xác định phạm vi ảnh hưởng có thể đòi hỏi nhiều công sức kiểm tra thủ công.
03. MES cải thiện truy xuất nguồn gốc và quản lý theo lô như thế nào?
MES là hệ thống quản lý lệnh sản xuất, hoạt động tại hiện trường, tiến độ công đoạn và thông tin chất lượng trong quá trình sản xuất.
Bằng cách sử dụng mã lô sản xuất hoặc mã sản phẩm làm định danh chung, MES có thể liên kết dữ liệu giữa các công đoạn và hỗ trợ tra cứu lịch sử sản xuất thuận tiện hơn.
| Chức năng MES | Ứng dụng trong truy xuất nguồn gốc |
|---|---|
| Quản lý nguyên vật liệu và lô | Ghi nhận mối liên hệ giữa nguyên vật liệu sử dụng và các lô sản xuất. |
| Theo dõi công đoạn sản xuất | Liên kết thời gian sản xuất, hồ sơ công đoạn, kết quả thực hiện và thông tin thiết bị. |
| Quản lý kiểm tra chất lượng | Gắn kết quả kiểm tra và thông tin sản phẩm không phù hợp với từng sản phẩm hoặc lô. |
| Tra cứu lịch sử sản xuất | Tìm kiếm hồ sơ sản xuất liên quan bằng mã sản phẩm hoặc mã lô. |
Ví dụ, doanh nghiệp có thể xây dựng hệ thống cho phép nhập mã lô thành phẩm để tra cứu nguyên vật liệu và công đoạn đã thực hiện, hoặc từ một lô nguyên vật liệu xác định những thành phẩm liên quan.
Tuy nhiên, việc triển khai MES không tự động bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc đầy đủ. Doanh nghiệp vẫn cần thiết lập quy tắc đánh mã lô, cơ chế liên kết dữ liệu giữa các công đoạn và quy trình ghi nhận thông tin tại hiện trường.
04. Bốn yếu tố cần lưu ý khi triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc
BƯỚC 1 | Xác định đối tượng và phạm vi cần truy xuất
Doanh nghiệp cần xác định những thông tin nào phải được theo dõi đối với nguyên vật liệu, bán thành phẩm và thành phẩm.
Đồng thời, cần lựa chọn quản lý theo lô hay theo từng sản phẩm riêng lẻ, tùy thuộc vào quy trình sản xuất và yêu cầu kiểm soát chất lượng.
BƯỚC 2 | Thiết kế mối liên hệ giữa các lô qua từng công đoạn
Rà soát những thời điểm cấu trúc lô thay đổi trong quá trình đưa nguyên vật liệu vào sản xuất, trộn, chia tách, gia công và lắp ráp.
Khi nhiều lô được hợp nhất hoặc một lô được chia thành nhiều phần, cấu trúc dữ liệu phải lưu được mối liên hệ giữa lô ban đầu và các lô hình thành sau đó.
BƯỚC 3 | Giảm khối lượng nhập liệu tại hiện trường
Yêu cầu nhập quá nhiều thông tin thủ công có thể làm tăng khối lượng công việc của nhân viên sản xuất.
Doanh nghiệp có thể cân nhắc sử dụng mã vạch, mã QR và thu thập dữ liệu tự động từ thiết bị để hỗ trợ ghi nhận thông tin cần thiết một cách hiệu quả hơn.
BƯỚC 4 | Tích hợp MES với ERP và hệ thống quản lý tồn kho
Nếu thông tin nhập nguyên vật liệu và xuất thành phẩm đang được quản lý trên ERP hoặc hệ thống tồn kho, việc tích hợp những hệ thống này với MES là yếu tố quan trọng.
Thông qua việc phân định rõ vai trò của từng hệ thống và trao đổi những dữ liệu cần thiết, doanh nghiệp có thể hạn chế nhập liệu trùng lặp và mở rộng phạm vi quản lý lịch sử sản xuất.
Mức độ truy xuất cần thiết phụ thuộc vào đặc tính sản phẩm, rủi ro chất lượng và yêu cầu của khách hàng. Doanh nghiệp nên xác định mục tiêu quản lý trước, sau đó từng bước xây dựng quy trình thu thập và liên kết dữ liệu phù hợp.
05. Giải pháp MES và truy xuất nguồn gốc trong sản xuất của BAP
BAP hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất tại Nhật Bản và Việt Nam phát triển hệ thống MES, chuyển đổi số nhà máy và tích hợp các hệ thống nghiệp vụ hiện có.
Trong một dự án tại nhà máy sản xuất đồ uống ở Việt Nam, BAP đã triển khai hệ thống sản xuất tích hợp MES, hệ thống quản lý thông tin phòng thí nghiệm (LIMS), hệ thống quản lý bảo trì thiết bị (CMMS), ERP và BI.
Đối với một nhà sản xuất ống thép Nhật Bản tại Việt Nam, BAP đã thực hiện khảo sát hiện trạng, phân tích nghiệp vụ và thiết kế hệ thống MES, bao gồm quản lý nguyên vật liệu, công đoạn sản xuất, tồn kho bán thành phẩm, chất lượng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Việc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc đòi hỏi xác định dữ liệu và đơn vị quản lý phù hợp với đặc điểm của từng sản phẩm, từng công đoạn sản xuất.
BAP đánh giá quy trình vận hành hiện tại cùng yêu cầu tích hợp ERP và hệ thống thiết bị để đề xuất giải pháp MES và hệ thống nghiệp vụ phù hợp với thực tế nhà máy.
Doanh nghiệp đang muốn cải thiện truy xuất nguồn gốc và quản lý theo lô?
Từ cải thiện việc quản lý hồ sơ sản xuất bằng Excel, giấy tờ đến kết nối dữ liệu công đoạn và chất lượng, BAP hỗ trợ phát triển MES và hệ thống truy xuất nguồn gốc theo yêu cầu thực tế của nhà máy.
Kết luận
Truy xuất nguồn gốc hiệu quả đòi hỏi doanh nghiệp liên kết thông tin nguyên vật liệu, công đoạn sản xuất, kiểm tra chất lượng và thành phẩm để có thể tra cứu lịch sử khi cần thiết.
MES là một trong những giải pháp giúp kết nối dữ liệu quản lý theo lô, hồ sơ sản xuất và thông tin chất lượng trong nhà máy.
Điều quan trọng không chỉ là triển khai phần mềm, mà còn phải xác định rõ yêu cầu truy xuất và xây dựng quy trình quản lý dữ liệu có thể duy trì ổn định tại hiện trường sản xuất.
![[Dành cho người mới] Salesforce là gì?](https://cdn.bap-software.net/2019/09/salesforce.jpg)
