Trong các nhà máy sản xuất, sự cố thiết bị và tình trạng dừng máy đột xuất có thể làm gián đoạn kế hoạch sản xuất, ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng và gia tăng chi phí bảo trì. Để giảm thiểu những rủi ro này, doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp bảo trì phòng ngừa và bảo trì dự đoán phù hợp.
Sự khác biệt chính giữa bảo trì phòng ngừa và bảo trì dự đoán nằm ở cách xác định thời điểm bảo trì. Bảo trì phòng ngừa được thực hiện theo lịch trình hoặc thời gian vận hành định sẵn, trong khi bảo trì dự đoán sử dụng dữ liệu tình trạng thiết bị để phát hiện dấu hiệu bất thường và xác định nhu cầu bảo trì.

01. Bảo trì phòng ngừa và bảo trì dự đoán khác nhau thế nào?
Bảo trì phòng ngừa (Preventive Maintenance) là phương pháp kiểm tra, bảo dưỡng hoặc thay thế linh kiện theo chu kỳ hoặc số giờ vận hành. Trong khi đó, bảo trì dự đoán (Predictive Maintenance) sử dụng dữ liệu như độ rung, nhiệt độ và dòng điện để theo dõi tình trạng thiết bị, từ đó phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.
| Tiêu chí | Bảo trì phòng ngừa | Bảo trì dự đoán |
|---|---|---|
| Cơ sở thực hiện | Lịch định kỳ hoặc số giờ vận hành | Tình trạng thiết bị và dấu hiệu bất thường |
| Dữ liệu cần thiết | Lịch sử kiểm tra, bảo dưỡng và thay thế | Độ rung, nhiệt độ, dòng điện… |
| Ưu điểm | Dễ lập kế hoạch bảo trì | Hỗ trợ bảo trì theo tình trạng thực tế |
| Hạn chế | Có thể kiểm tra hoặc thay thế khi chưa cần thiết | Cần hệ thống thu thập và phân tích dữ liệu |
Thay vì áp dụng một phương pháp cho toàn bộ máy móc, doanh nghiệp nên lựa chọn chiến lược bảo trì dựa trên mức độ quan trọng của thiết bị và ảnh hưởng khi xảy ra sự cố.
02. Những khó khăn trong quản lý bảo trì thiết bị tại nhà máy
Nhiều nhà máy vẫn sử dụng giấy tờ hoặc Excel để quản lý hoạt động bảo trì, dẫn đến những khó khăn phổ biến:
- Lịch sử kiểm tra và sửa chữa phân tán trong nhiều tài liệu.
- Việc đánh giá tình trạng thiết bị phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm của nhân viên.
- Khó theo dõi tình trạng vận hành của thiết bị theo thời gian thực.
- Dữ liệu bảo trì chưa được liên kết với kết quả sản xuất và thời gian dừng máy.
Để giải quyết những vấn đề này, doanh nghiệp cần tập trung dữ liệu bảo trì và tăng cường khả năng thu thập, phân tích thông tin từ thiết bị.

03. Ứng dụng MES và IoT trong quản lý bảo trì thiết bị
Cảm biến IoT và PLC có thể thu thập dữ liệu như độ rung, nhiệt độ và trạng thái vận hành. Những thông tin này giúp bộ phận kỹ thuật nhận biết xu hướng bất thường và phân tích tình trạng dừng máy.
Khi kết nối MES (Manufacturing Execution System – Hệ thống điều hành sản xuất) với CMMS (Computerized Maintenance Management System – Hệ thống quản lý bảo trì), doanh nghiệp có thể liên kết dữ liệu sản xuất, lịch sử dừng máy và hoạt động bảo trì.
Ví dụ, khi hệ thống giám sát phát hiện dấu hiệu bất thường, bộ phận kỹ thuật có thể quản lý công việc kiểm tra thông qua CMMS, đồng thời sử dụng dữ liệu MES để đánh giá mức độ ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất.
Đáng chú ý, bảo trì dự đoán không nhất thiết phải sử dụng AI ngay từ đầu. Nhà máy có thể bắt đầu bằng việc thu thập dữ liệu thiết bị, giám sát theo ngưỡng cảnh báo và từng bước triển khai các phương pháp phân tích nâng cao khi cần thiết.
04. Giải pháp MES và chuyển đổi số sản xuất của BAP
BAP hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất tại Nhật Bản và Việt Nam trong việc phát triển MES, tập trung dữ liệu nhà máy và tích hợp với các hệ thống quản lý hiện có.
Trong dự án tại một nhà máy sản xuất đồ uống ở Việt Nam, BAP đã triển khai hệ thống quản lý sản xuất tích hợp MES, LIMS, CMMS, ERP và BI.
Đối với một doanh nghiệp sản xuất ống thép Nhật Bản tại Việt Nam, BAP đã thực hiện khảo sát nghiệp vụ và thiết kế hệ thống MES, bao gồm quản lý quy trình sản xuất, chất lượng, tồn kho và thông tin thiết bị.
Từ thu thập dữ liệu máy móc đến tích hợp MES và CMMS, BAP cung cấp giải pháp phát triển phần mềm phù hợp với đặc thù vận hành của từng nhà máy.
Doanh nghiệp đang muốn số hóa hoạt động bảo trì thiết bị?
Từ cải thiện quy trình quản lý bằng Excel, trực quan hóa dữ liệu thiết bị đến tích hợp MES với các hệ thống hiện có, BAP đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi số nhà máy.
Kết luận
Bảo trì phòng ngừa dựa trên lịch trình hoặc thời gian vận hành, trong khi bảo trì dự đoán sử dụng dữ liệu tình trạng thiết bị để hỗ trợ quyết định bảo trì.
Việc lựa chọn phương pháp phù hợp và kết hợp MES, IoT, CMMS giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng giám sát thiết bị, liên kết dữ liệu bảo trì với sản xuất và thúc đẩy cải tiến vận hành liên tục.











